Dialog Motywujący

Dialog Motywujący (Motivational Interviewing)

 

Dialog Motywujący (DM) to niezwykle interesująca, nowoczesna metoda pracy z trudnym pacjentem.

Oparta jest na podejściu humanistycznym, terapii systemowej, terapii poznawczo-behawioralnej, psychologii inspiracji i psychologii motywacji.

Jej twórcami są prof. William Miller i prof. Stephen Rollnick.

 

Trzy definicje Dialogu Motywującego (DM)

Definicja niefachowa

„ Dialog Motywujący to oparty o współpracę styl prowadzenia rozmowy,  służący umocnieniu u osoby jej własnej motywacji i zobowiązania do zmiany.”

Definicja fachowa

„Dialog Motywujący to skoncentrowany na osobie sposób pomagania w odniesieniu do powszechnego problemu ambiwalencji wobec zmiany.”

Definicja techniczna

„Dialog Motywujący to oparty na współpracy, zorientowany na cel sposób komunikowania się, zwracający szczególną uwagę na język zmiany. Ma on w zamierzeniu umocnić motywację i zobowiązanie do osiągnięcia konkretnego celu przez wydobycie oraz zbudowanie u osoby jej własnych powodów do zmiany w atmosferze akceptacji i współczucia.”

 

Elementy składowe Dialogu Motywującego

Na Dialog Motywujący składa się kilka istotnych elementów. Te najbardziej istotne to :

  • Zasady Dialogu Motywującego :
  1. Wyrażanie empatii.
  2. Wspieranie poczucia własnej sprawczości
  3. Rozwijanie rozbieżności.
  4. Podążanie za oporem.
  • Narzędzia – OARS
  1. O– (Open questions) Pytania otwarte
  2. A– (Affirmation) Dowartościowania
  3. R– (Reflective listening) Odzwierciedlanie
  4. S– (Summarizing) Podsumowania
  • Język zmiany –wywoływanie języka zmiany to interwencja terapeutyczna charakterystyczna dla DM. Wszystko, co klient wypowiada i jest argumentem za zmianą nazywamy językiem zmiany. Wydobywanie języka zmiany:
  1. Zadawanie pytań wydobywających
  2. Badanie skrajności
  3. Patrzenie w przeszłość
  4. Patrzenie w przyszłość
  5. Pytania dotyczące celów i wartości
  6. Pytania o informacje zwrotne
  7. Skala ważności/ufności/gotowości

 

  • Duch DM czyli tak zwana „melodia” Dialogu Motywującego:
  1. Partnerstwo – „DM przeprowadza się „dla” osoby i „z” nią”
  2. Akceptacja – to bezwarunkowa wartość, trafna empatia, dowartościowanie, autonomia.
  3. Współczucie – postawa współczująca to aktywne wspieranie dobra innej osoby, stawianie, na pierwszym miejscu jej potrzeb.
  4. Wydobywanie – „ Ty masz to, czego potrzebujesz i razem to znajdziemy”. Wydobywanie polega na odszukaniu mocnych stron klienta i jego zasobów, a nie skupianie się na jego deficytach.

 

Cztery procesy w Dialogu Motywującym

  • Angażowanie
  1. Istotne jest w trakcie całej pracy z drugą osobą
  2. To stworzenie atmosfery współpracy, w której gotowość pracy klienta będzie ulegać wzmocnieniu
  3. Okazywanie szacunku i zaufania
  4. Odwoływanie się do systemu wartości
  5. Terapeuta/specjalista nie jako przeciwnik lecz partner
  • Ukierunkowywanie
  1. Ukierunkowywanie w DM to ciągły proces poszukiwania i podtrzymywania kierunku
  2. To klient decyduje, czy i jak dążyć do zmiany; nie można mu tego prawa odebrać.
  3. Nie zawsze celem jest udzielenie porady , ale raczej wspieranie zmiany

 

  • Wywoływanie
  1. Wywoływanie i wzmacnianie wewnętrznej motywacji do zmiany
  2. Wzmacnianie wiary we własną skuteczność
  3. Dochodzenie do własnej koncepcji zmiany klienta
  • Planowanie – planowanie obejmuje zarówno rozwijanie zobowiązania do zmiany, jak i sformułowanie konkretnego planu działania.

 

Dialog motywujący (DM) to niezwykle interesująca, nowatorska metoda pracy z trudnym pacjentem. Oparta jest na podejściu humanistycznym, terapii systemowej, terapii poznawczo-behawioralnej, psychologii inspiracji i psychologii motywacji. Jej twórcami są prof. William Miller i prof. Stephen Rollnick. Polega na takim oddziaływaniu terapeutycznym, aby wzmocnić w pacjencie jego efektywne zaangażowanie w leczenie i wprowadzanie istotnych zmian w życiu.

Szczególne zastosowanie znajduje w obszarach odnoszących się do złożonych, długotrwałych i trudnych do zmiany problemów, jak samodestrukcyjne ryzykowne zachowania. Coraz częściej stosowania jest wspólnie z innymi programami rehabilitacji psychologicznej np. wtórnej prewencji w leczeniu pacjentów z różnymi dolegliwościami somatycznymi czy w trakcie rehabilitacji osób z urazami lub chorobami narządów ruchu.

Jak wykazują badania w dziedzinie uzależnień od alkoholu, stosowanie Dialogu Motywyjącego znacząco wpływa na efekty terapii, m.in. zwiększa prawdopodobieństwo podejmowania leczenia, wzmacnia aktywne uczestnictwo w terapii, zmniejsza zjawisko oporowania (które – jak wykazują najnowsze badania, wiąże się z brakiem podejmowania przez pacjentów zmian, zwiększa motywację w okresie po zakończeniu terapii, umożliwiając stawianie sobie kolejnych celów, budowanie więzi z rodziną, rozwijanie zainteresowań itp.

Jak pokazują coraz liczniejsze badania naukowe pewien prosty (choć niekoniecznie łatwy do przeprowadzenia), niekonfrontacyjny sposób pracy może ułatwić pacjentowi uzależnionemu odkrywanie jego/jej wewnętrznych źródeł motywacji i równoczesne korzystanie z własnej siły, z własnych możliwości (nie tylko z tego, co wygeneruje i zaoferuje terapeuta). Za pośrednictwem określonych strategii motywujących i umiejętnie prowadzonej rozmowy motywującej możliwa jest zmiana motywacji zewnętrznej (z którą pacjent zgłasza się na terapię) na wewnętrzną motywację do zmiany. Ta skuteczna metoda pracy, pozwalająca modyfikować brak motywacji odnaleźć i zwiększać motywację u pacjentów i pomagać im w przezwyciężaniu różnorodnych życiowych trudności znajduje zastosowanie nawet u najbardziej oporującego klienta.

Podobnie do tego, co mówi Daniel Goleman, autor ‘Inteligencji emocjonalnej’ o cechach najbardziej skutecznych przywódców w świecie wielkiego biznesu, prof. Bill Miller i prof. Steve Rollnick wypowiadają się o cechach skutecznych terapeutów. Zarówno dobry przywódca jak
i dobry terapeuta próbują znaleźć wspólny język ze swoimi pracownikami/klientami. Dzięki umiejętności uważnego słuchania nawiązują pełen kontakt z rozmówcą. Dobry przywódca i terapeuta jest człowiekiem godnym zaufania. Zależy mu na tym, by pracownik/klient czuł się nie tylko spokojnie, ale i bezpiecznie. Taki przywódca docenia wysiłek i wyraża to na różne sposoby (może lepiej – wiele sposobów). Terapeuta ma bogaty ‘asortyment’ metod doceniania pacjenta.

W DM nie tylko wzmacniamy przekonania pokazujące, że zmiana jest możliwa, ale doceniamy też, że nie ma ‘jednego sposobu’ osiągnięcia zmiany. Niezwykle pomocne, a w DM wręcz zasadnicze, jest rozpoczynanie od sprawdzania i rozwijania własnych planów działania pacjenta. Nie zawsze jest to tak proste, jakby się mogło wydawać. Zwłaszcza gdy mamy już opracowane programy, własne procedury, sprawdzone strategie terapeutyczne itp. Ta postawa wymaga od nas dużej otwartości. Otwartości na każdego klienta.

Dialog Motywujący to wymagający styl pracy. Styl wymagający indywidualnego podchodzenia do każdego pacjenta. Styl wymagający nieustającej czujności w obserwowaniu i trafnym rozpoznawaniu werbalnych i niewerbalnych reakcji pacjenta. Ale niewątpliwie pomaga w budowaniu wewnętrznej motywacji do zmiany, a poza tym komunikuje troskę i szacunek do drugiego człowieka i rzadko wywołuje opór.

Dialog Motywujący opiera się na specyficznym systemie metod i działań, które okazują się wyjątkowo pomocne w pracy terapeutycznej. Jest skuteczną interwencją terapeutyczną, tak skonstruowaną by zredukować ilość spotkań z klientem i wzmocnić jego zaangażowanie w leczenie. Podstawowym celem jest wywołanie szybkiej, umotywowanej wewnętrznie (przez samego klienta) zmiany.

Dialog Motywujący znajduje szerokie zastosowanie również w przypadku tzw. trudnych klientów, u których dotychczasowe interwencje niejednokrotnie wywoływały niechęć i opór.