Publikacje

Dialog motywujący w terapii problemów psychologicznych

Redaktor: red. Hal Arkowitz , red. William R. Miller , red. Stephen Rollnick
Tłumaczyli: Przekład Marta Kapera

 

Seria : Psychiatria i Psychoterapia

 

ISBN: 978-83-233-4284-7

NOWOŚĆ

Dialog motywujący (DM) – efektywna metoda wspomagania zmian – narodził się w latach 80. XX w., a pierwsza edycja podręcznika dotyczącego teorii i praktyki tej metody autorstwa jej twórców Williama R. Millera i Stephena Rollnicka ukazała się w 1991 r. Wywodząc się z   terapii osób z problemem alkoholowym, dialog motywujący zaczął być wykorzystywany w szeroko pojętym obszarze pomagania. Obecnie poza dziedziną terapii uzależnień (w tym behawioralnych, jak np. patologiczny hazard) DM jest również stosowany m.in. w pomocy społecznej, więziennictwie, pedagogice czy medycynie. W obszarze zdrowia psychicznego DM wykorzystywany jest w terapii zaburzeń lękowych, depresji, zespołu stresu pourazowego, myśli samobójczych, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, a także zaburzeń odżywiania. Warto dodać, że DM jest metodą o udowodnionej naukowo skuteczności.

Książkę rozpoczyna rozdział poświęcony ogólnym zagadnieniom dialogu motywującego.  W dalszych częściach wybitni specjaliści przedstawiają najbardziej aktualne sposoby zastosowania DM w konkretnych kontekstach klinicznych. Czytelnik znajdzie tu nie tylko uzasadnienie zastosowania DM w danym przypadku terapeutycznym, ale także opis możliwych trudności i środków zaradczych. Ponadto książka prezentuje wyniki badań, bogaty materiał kliniczny, w tym obszerne opisy sesji oraz przykłady, dzięki którym zarówno początkujący, jak i doświadczeni terapeuci mogą łatwiej zrozumieć, na czym polega duch dialogu motywującego, oraz jak należy stosować poszczególne metody pracy. Ważnym dopełnieniem książki jest rozdział wskazujący kierunki dalszego rozwoju DM w terapii problemów psychologicznych.

„Ta pięknie napisana książka mądrze mówi o tym, jak pomóc ludziom się zmieniać. Zawiera zajmujące opisy przypadków oraz bardzo przydatne praktyczne wskazówki. Będzie jednym z najważniejszych źródeł [wiedzy] dla osób, które pragną rozwijać swoją znajomość dialogu motywującego.”
Jesse H. Wright, MD, PhD, Director, University of Louisville Depression Center

„Po prostu najlepsza i najbardziej wszechstronna praca z tej dziedziny. Z prawdziwą przyjemnością czytałem ją i uczyłem się z niej. Uznani autorzy przedstawiają podstawy koncepcyjne, badania i zastosowania. Książka ta powinna znaleźć się na półce każdego klinicysty zainteresowanego dialogiem motywującym, a także studenta czy stażysty.”
Keith S. Dobson, PhD, Department of Psychology, University of Calgary, Kanada

 www.wuj.pl

—————————————————————————————————————————————————-

ksiazka_maleMZ KBPN_logoPTTM.logo_male

NOWA PUBLIKACJA

„Dialog motywujący. Praca z osobami uzależnionymi behawioralnie”

Red. nauk. Jadwiga M. Jaraczewska, Małgorzata Adamczyk-Zientara

 

Polskie Towarzystwo Terapii Motywującej wydało publikację na temat skutecznych strategii profilaktyki i terapii uzależnień behawioralnych pt.: „Dialog motywujący. Praca z osobami uzależnionymi behawioralnie”.

Książka pod redakcją Jadwigi Jaraczewskiej oraz Małgorzaty Adamczyk-Zientary składa się z 11 rozdziałów napisanych przez ekspertów z zakresu dialogu motywującego (w tym. przez prof. Williama Millera).

Poniżej prezentujemy fragmenty recenzji tej publikacji:

„Książka zawiera zbiór bardzo istotnych i potrzebnych dla środowiska terapeutycznego informacji dotyczących DM oraz jego różnorodnych zastosowań. Jest kolejnym krokiem w przełamywaniu utartych od dziesięcioleci schematów pracy z osobami uzależnionymi. Jest tym ważniejsza iż dotyczy uzależnień behawioralnych, a więc dziedziny słabo jeszcze poznanej i zbadanej. Książkę można więc polecać szerokiemu wachlarzowi odbiorców – osobom chcącym dowiedzieć się więcej o uzależnieniach behawioralnych, terapeutom motywującym, osobom szkolącym się w psychoterapii, a także wszystkim, którzy chcą doskonalić swój warsztat terapeutyczny i sposoby pracy z pacjentami/klientami.” (dr hab. prof. UŁ Jan  Chodkiewicz, Instytut Psychologii Uniwersytet Łódzki)

„Atutem niniejszej publikacji jest wszechstronność ujęcia tematu, co czyni ją przydatną dla specjalistów o różnym stopniu znajomości dialogu motywującego. (…) Publikacja  uwzględnia polski kontekst problemu oraz przedstawia historię rozwoju dialogu motywującego w Polsce. (…) To niezwykle cenna i potrzebna w polskiej literaturze publikacja, obowiązkowa na liście każdego, kto zainteresowany jest dialogiem motywującym. Stanowi doskonałe źródło inspiracji i zasługuje na uwagę zarówno specjalistów zajmujących się uzależnieniami behawioralnymi, jak i osoby zaangażowane w organizację pomocy psychologicznej i działania profilaktyczne.” (Joanna Dudek, terapeutka motywująca PTTM, członkini MINT, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Warszawa)

Książka jest współfinansowana ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych będących w dyspozycji Ministra Zdrowia.

 

Publikacja jest dostępna w formacie pdf. Pobierz:

Dialog_motywujący_Praca_z_osobami_uzaleznionymi_behawioralnie

Po przeczytaniu lektury zapraszamy do wypełnienia anonimowej ankiety i podzielenia się swoimi wrażeniami. Prosimy o pobranie ankiety, wypełnienie jej oraz odesłanie na adres mailowy: ankietapttm@interia.pl

Ankieta jest dostępna tutaj.

 

Publikacja współfinansowana ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych
będących w dyspozycji Ministra Zdrowia.

 

—————————————————————————————————————————————————-

 

UPRZEJMIE PROSIMY O INFORMOWANIE TOWARZYSTWA O POZYCJACH LITERATURY OPISUJĄCYCH TERAPIĘ MOTYWUJĄCĄ/ DIALOG MOTYWUJĄCY – Z PRZYJEMNOŚCIĄ BĘDZIEMY JE ZAMIESZCZAĆ NA STRONIE INTERNETOWEJ PTTM

Literatura w języku polskim

  • Barański C. (2016), Dialog Motywujący w pracy z młodzieżą podejmującą ryzykowne zachowania seksualne. W: R. Kijak (red.) Praca Socjalna, numer monograficzny „Promocja zdrowia seksualnego osób niepełnosprawnych”, Wyd. Instytut Rozwoju Służb Społecznych. 184-206.
  • Barański C. (2016), Dialog Motywujący w pracy z grupami osób podejmujących ryzykowne zachowania. Psychoterapia. 3/178
  • Bui Ngoc A, Derwich A, Jaraczewska JM (2015) Terapia poznawczo‑behawioralna i dialog motywujący. ALBO albo. Problemy Psychologii i Kultury.
  • Bukowska B (2010) Wywiad motywujący. Serwis Informacyjny Narkomania, 2, 5-9.
  • Chodkiewicz J (2006) Wywiad motywujący Millera I Rollnicka – koncepcja, zastosowania I ograniczenia. Nowiny Psychologiczne, 1, 37-45.
  • Fudała J (2013) Skuteczne pomaganie wzmianie szkodliwych zachowań. Warszawa, Parpamedia
  • Jaraczewska I (2008) Terapia Motywująca. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia, 3, 25-29.
  • Jaraczewska I (2008) Rozpoznawanie gotowości do wprowadzania zmian. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia, 5, 19-21.
  • Jaraczewska I, Rutkowska J (2008) Terapia motywująca i terapia poznawczo-behawioralna jako specyficzne interwencje psychologiczne, Nowiny Psychologiczne, 3, 27-37.
  • Jaraczewska I (2009) Skuteczność terapii motywującej w redukcji problemów alkoholowych. Przegląd badań. Alkoholizm i Narkomania, 22, 2 129-141.
  • Jaraczewska I, Considine A (2009) Motivational Interviewing in Poland. A Polish-Irish Collaboration, MINT Bulletin 15, 1, 18- 19.
  • Jaraczewska I (2009) Recenzja książki WR Miller Wzmacnianie motywacji do zmiany w terapii nadużywania substancji. Zalecenia do optymalizacji terapii. Alkoholizm i Narkomania, 22, 3, 287-291.
  • Jaraczewska I (2010) Motywacja jako czynnik leczący i wyznacznik trwałości zmiany. w: K. Gąsior, J. Chodkiewicz (red.) Leczenie alkoholików i członków ich rodzin. Perspektywa badawcza i praktyczna. Kielce: Wydawnictwo Jedność.
  • Jaraczewska I (2010) Terapia Motywująca. Serwis Informacyjny Narkomania, 2, 2-4.
  • Jaraczewska I (2010) Terapia motywująca – nowy kierunek leczenia uzależnień. Świat Problemów, 8, 31-34.
  • Jaraczewska I (2011) Pierwszy kontakt z klientem gminnej komisji. Świat Problemów, 5, IV-V.
  • Jaraczewska I  (2011) Wykorzystanie zasad terapii motywującej w pracy świetlic socjoterapeutycznych. W: B. Kałdon, I.Kurlak (red) Człowiek w obliczu trudnej sytuacji życiowej. UKSW Warszawa. Wyd. Diecezjalne Sandomierz Warszawa. 255-263.
  • Jaraczewska I (2011) Podstawy teoretyczne podejścia motywującego (terapii motywującej i dialogu motywującego) Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia.
  • Jaraczewska J M, Krasiejko I (2012) Dialog motywujący w teorii i praktyce. Motywowanie do zmiany klienta pomocy społecznej. Toruń: Wyd. Edukacyjne Akapit.
  • Jaraczewska JM (2012) Wywiad motywujący/ terapia motywujaca. W: L.Grzesiuk, H.Suszek (red) Psychoterapia. Pogranicza. Podrecznik akademicki Wyd  ENETEIA. Warszawa, 537-552.
  • Jaraczewska JM, (2013) Wspieranie w asystenturze rodziny poprzez Dialog Motywujący. W: Krasiejko I Zawód asystenta rodziny w procesie profesjonalizacji. Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń, Aneks, 406-412.
  • Jaraczewska I, Dmitrowicz I (2013) Nasze spotkania – schematy rozmów motywujących  na potrzeby punktów konsultacyjnych, przykłady zajęć dla współuzależnionych, konspekt zajęć pomocowych dla grup wsparcia dla kobiet współuzależnionych  oraz osób doznających przemocy w rodzinie. W: Teczka gotowych materiałów, programów i profilaktyki uzależnień dla GKRPA. Wydawnictwo FORUM, Poznań.
  • Jaraczewska JM (2014) Dialog motywujący w terapii uzależnień behawioralnych. Serwis Informacyjny Narkomania.
  • Jaraczewska JM, (2015) Dialog Motywujący jako alternatywa dla modelu nagród i kar. Wywiad z dr. Richardem Rutschmanem o dialogu motywującym w pracy z dziećmi i młodzieżą. Świat Problemów.
  • Jaraczewska JM, Adamczyk-Zientara M (2015 w druku) Dialog motywujący w pracy z osobami uzależnionymi behawioralnie. Wydawnictwo  ENETEIA. Warszawa.
  • Jaraczewska JM, (2015, w druku) Dialog Motywujący i Model Dobrego Życia jako alternatywa w pracy z osobami osadzonymi z powodu przemocy (w tym przemocy seksualnej). Wywiad z Davidem Prescottem. Świat Problemów.
  • Miller WR, Zweben A, DiClemente C, Rychtarik R (1995) Motywowanie do terapii. PARPA, Warszawa.
  • Lizis-Młodożeniec, M. (2013), Dialog motywujący w pracy Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Świat Problemów.
  • Miller WR (2009) Wzmacnianie motywacji do zmiany. Paramedia.Warszawa.
  • Miller WR Rollnick S (2010), Wywiad Motywujący. Kraków: Wyd. UJ.
  •  Moskalewicz J, Jaraczewska J, Kłodecki A (2011) Uzależnienie od substancji psychoaktywnych oraz psychoterapia osób uzależnionych. W: L.Grzesiuk, H.Suszek (red) Psychoterapia. Problemy pacjentów. Podręcznik akademicki. Warszawa: ENETEIA.
  • Mrozowska O. (2017, w druku) Dialog motywujący jako sposób prowadzenia rozmowy o
    zmianie z klientem. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Warszawa
  • Mrozowska O. (2015) Dialog motywujący w rozmowie z uczniem. Meritum  Nr 2 (37)
    2015, Wyd. Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli.  17 – 22.
  • Mrozowska O. (2014) Dialog Motywujący oczami jego twórców – Zaangażowanie jest najważniejsze – rozmowa ze Stephenem Rollnickiem.  Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia Nr 1,2/2014, 37-38.
  • Mrozowska O. (2014) Dialog Motywujący oczami jego twórców -wywiad z Williamem R. Millerem.  Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia  Nr 1,2/2014, 39-40.
  • Mrozowska O., Przenzak A.  (2013) Dialog Motywujący – Budowanie mostu do zmiany. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia Nr 2/2013, 17-18.
  • Mrozowska O., Przenzak A.  (2013) Dialog Motywujący – Budowanie mostu do zmiany cz. II. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia Nr 3/2013, 21-25.
  • Mrozowska O., Przenzak A.  (2014) Dialog Motywujący – Budowanie mostu do zmiany cz. IV – Język Zmiany. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia Nr 4/2014, 7-9.
  • Murawiec S (2013) Dialog motywujący jako narzędzie wspierające pracę z pacjentem chorym na schizofrenię.W: Neuropsychiatria. Przegląd kliniczny. 5 Nr 1/13. 37-43
  • Rollnick S, Miller WR, Butler CC (2010) Wywiad motywujący w opiece zdrowotnej. Warszawa: Wyd. Academica SWPS.

 

———————————————————————————————————————————————————–

William R. Miller , Stephen Rollnick

Wywiad motywujący. Jak przygotowywać ludzi do zmiany.

 

Wywiad motywujący (motivational interviewing) to skuteczna, poparta dowodami empirycznymi, metoda przełamywania ambiwalencji powstrzymującej wielu ludzi przed wprowadzeniem w życie pożądanych zmian, nawet po zakończeniu profesjonalnego leczenia czy terapii. Wywiad motywujący stosują w praktyce rzesze klinicystów, a teoria i poszczególne techniki tej metody rozwijają się w szybkim tempie. Niniejsza książka pokazuje zastosowania wywiadu motywującego do budowania u pacjentów motywacji do zmiany zarówno w dziedzinie uzależnień, jak i w innych sferach.

Książka przedstawia podstawy pojęciowe i empiryczne, na których opiera się wywiad motywujący. Analizuje pojęcie ambiwalencji oraz przybliża warunki konieczne do zajścia zmiany. Autorzy wyjaśniają główne zasady wywiadu motywującego, po czym przechodzą do praktycznego opisu metody. Wymieniają konkretne strategie budowania motywacji i wzmacniania zaangażowania w zmianę, zwracając uwagę na to, jak unikać pułapek pierwszej sesji, reagować na opór, wzmacniać ufność klienta oraz rozpoznawać gotowość do zmiany. Przytoczone przykłady z praktyki klinicznej ilustrują najważniejsze zagadnienia i pokazują skuteczność wywiadu motywującego w działaniu.

Książka ta będzie z pewnością cenną pozycją w programach kształcenia i szkolenia przedstawicieli różnych profesji – pracowników pomocy społecznej, psychologów, terapeutów, lekarzy i wychowawców. Metoda wywiadu motywującego do zmiany jest stosunkowo łatwa do zrozumienia i opanowania, a jej użyteczność została wielokrotnie sprawdzona i potwierdzona empirycznie. Wywiad motywujący. Jak przygotowywać ludzi do zmiany będzie pierwszą w języku polskim prezentacją tego sposobu pomagania ludziom znajdującym się w trudnych sytuacjach życiowych (Z recenzji dra hab. Jerzego Melibrudy, prof. SWPS).

Książka W.R. Millera i S. Rollnicka stanowi znakomity podręcznik, który powinien służyć lekarzom, pielęgniarkom i terapeutom osób uzależnionych, chorych psychicznie, i pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej, aby wzbogacić ich zasób technik i umiejętności w motywowaniu pacjentów do zmiany swoich postaw w celu zachowań prozdrowotnych i poprawy wyników leczenia chorób psychicznych oraz somatycznych. (…) Niewątpliwie powinna stać się lekturą obowiązkową dla studentów medycyny, a także tych wszystkich, którzy podejmują szkolenie w terapii uzależnień, psychiatrii, psychoterapii i promocji zdrowia. (Z recenzji prof. dra hab. Czesława Czabały).

(Uwaga: Polskie Towarzystwo Terapii Motywującej używa terminu „dialog motywujący”, “terapia motywująca” lub “rozmowy motywujące”.)

 

———————————————————————————————————————————————————————————

 

S. Rollnick, W. R. Miller, i Ch. C. Butler

„Wywiad motywujący w opiece zdrowotnej”

Wydawnictwo SWPS Academica

 

Do księgarń trafiła właśnie nowa propozycja wydawnictwa SWPS Academica pt. „Wywiad motywujący w opiece zdrowotnej. Jak pomóc pacjentom w zmianie złych nawyków i ryzykownych zachowań” autorstwa trzech uznanych amerykańskich  psychologów i lekarzy –  S. Rollnicka. W. R. Millera i Ch. C. Butlera. Patronem merytorycznym wydania jest firma Medicover, kontynuująca udana współpracę z wydawnictwem Academica po publikacji w podobnej formule książki Rozmawiać z pacjentem. Patronem organizacyjnym tej publikacji są Instytut Psychologii Zdrowia oraz Polskie Towarzystwo Terapii Motywującej.

UWAGA! na hasło PTTM członkowie i sympatycy mogą uzyskać 15% rabatu od ceny detalicznej książki (39,90) przy zamówieniach internetowych składanych u Wydawcy (www.academica.swps.edu.pl).

Ta pionierska na polskim rynku książka skupia się na pewnym rodzaju spokojnego dialogu z pacjentem  zwanym wywiadem motywującym (ang. motivational interviewing, w skrócie MI), który okazał się efektywnym sposobem dopingowania pacjentów do zmiany różnego rodzaju ryzykownych dla zdrowia zachowań.
Kliniczna metoda wywiadu motywującego została opisana po raz pierwszy w 1983 r. Początkowo wykorzystywano ją do pracy z osobami z problemem alkoholowym. Niska motywacja tych pacjentów jest częstą przeszkodą w ich terapii. Począwszy od roku 1990, metodę tę zaczęto testować przy innych problemach zdrowotnych, szczególnie chorobach przewlekłych, w których zmiana zachowań i nawyków oraz wzmocnienie motywacji chorego są szczególnie pożądane. Wykorzystanie wywiadu motywującego przyniosło pozytywne efekty w walce z: chorobą sercowo-naczyniową, cukrzycą, nadciśnieniem, psychozą, uzależnieniem od hazardu, stosowaniem niewłaściwej diety oraz zakażeniem wirusem HIV.
Gdy pacjentowi brakuje motywacji, aby stosować się do słusznych zaleceń lekarza, często sądzi się, że problem leży po stronie chorego, a więc nie ma na to wpływu. Osąd ten jest jednak zwykle nieprawdziwy. Punktem wyjścia do rozważań w tej książce jest przekonanie, że motywację do zmiany zachowań można kształtować, w szczególności w relacji z drugą osobą.
Wywiad motywujący nie służy do manipulowania ludźmi, skłaniania ich ku czemuś, czego sami by nie chcieli. Przeciwnie, jest to umiejętność i styl pracy lekarza, który potrafi wzbudzić u chorego pozytywną motywację do zmiany postaw na takie, które służą jego  zdrowiu. Lekarz podejmuje tu rolę przewodnika, a nie kierownika, partnera w tańcu, a nie zapaśnika. W takim samym stopniu wymagane jest słuchanie chorego, co mówienia do niego. Istotę wywiadu motywującego stanowi: współpraca, sugestia i poszanowanie autonomii pacjenta.

 

Książka  dla tych wszystkich, którzy w swojej praktyce zawodowej prowadzą z pacjentami czy podopiecznymi rozmowy na temat zmiany ryzykownych zachowań i nawyków na postępowanie prozdrowotne. Do tej szerokiej grupy można zaliczyć m.in.:
•    Lekarzy
•    Psychologów
•    Terapeutów
•    Pielęgniarki i położne
•    Konsultantów medycznych
•    Dietetyków
•    Edukatorów zdrowia
•    Kapelanów szpitalnych
•    Pracowników socjalnych

 

Wybrane opinie o książce:

„Książka to pierwsza pozycja w Polsce na temat bardzo specyficznego podejścia do motywowania pacjenta do zachowań prozdrowotnych. Może być ogromną pomocą dla tych, którzy pragną zwiększyć własne kompetencje w zakresie podmiotowego traktowania pacjentów czy w wyrażaniu empatii, ale również jako źródło informacji dotyczących skuteczności technik podejścia motywującego.(…)
To cenne źródło praktycznych wskazówek do tego, jak doskonalić własne umiejętności komunikacyjne. Stanie się zapewne ‘biblią’ dla wszystkich pracowników służby zdrowia, dla których pacjent nie jest tylko kolejnym przypadkiem do wyleczenia.”
Iga Jaraczewska, przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Terapii Motywującej

„Lekarze dusz i ciał, jeśli kiedykolwiek zastanawialiście się jak postępować z pacjentem, któremu rzekomo brak motywacji – ta książka jest właśnie dla was.”
dr Barent Walsh
Dyrektor Bridge of Central Massachusetts

„Wywiad motywujący wprowadza alternatywę dla przestarzałego stylu bezpośredniej perswazji, będąc jak powiew świeżego powietrza w dialogu pracownika służby zdrowia i przewlekle chorego na cukrzycę lub otyłość.”
dr Robert Gabbway
Dyrektor Instytutu do Walki z Cukrzycą i Otyłością,
Uniwersytet Stanowy w Pensylwanii

„Prawdziwa skarbnica praktycznej wiedzy, jak prowadzić pacjentów ku zmianie niezdrowych nawyków na  zachowania prozdrowotne. Ta przystępna w lekturze ksiązka jest darem dla każdego pracownika służby zdrowia. Autorzy przedstawiają sytuacje z życia wzięte i realistyczne dialogi ilustrujące sposoby słuchania pacjenta tak, aby wydobyć jego punkt widzenia i przybliżyć się do zmiany.”
dr Edward Bernstein
Katedra Ratownictwa Medycznego, Wydział Medyczny Uniwersytetu w Bostonie

„Obecna „uprzemysłowiona”, nastawiona na szybkość działania służba zdrowia z nadmiernie rozwiniętą biurokracją i sferą technologiczną zniechęca wielu swoich pracowników. Dlatego utrzymanie miłych, owocnych kontaktów z pacjentem staje się jeszcze większym wyzwaniem. Na szczęście wywiad motywujący pomaga w integracji z chorym. Po przeczytaniu tej książki, nie można nie poczuć się umotywowanym do zmiany.”
dr Pam Burke, pielęgniarka
Oddział Medycyny Wieku Dojrzewania,
Szpital Dziecięcy w Bostonie

PATRON MERYTORYCZNY WYDANIA: Medicover
PATRONAT ORGANIZACYJNY: Polskie Towarzystwo Terapii Motywującej oraz Instytut Psychologii Zdrowia
PATRONAT MEDIALNY: rynekzdrowia.pl; miesięcznik „Terapia”;  magazyn psychologiczny „Charaktery”; miesięcznik „Rynek Zdrowia”‘

 

LISTA PUBLIKCJI W JĘZYKU ANGIELSKIM DO ŚCIĄGNIĘCIA W PLIKU PDF